• COR Schetsbeeld2

    Klachten

    welke en voor wie?

06 340 635 78 | mesologie@live.nl       

Borrelia

De veroorzaker van de ziekte van Lyme, de Borrelia bacterie, is niet eenvoudig te bestrijden door een antibioticum behandeling. Hij verandert namelijk voortdurend, afhankelijk van de omgeving waar hij zich bevindt.

De ziekte van Lyme is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de spirocheet Borrelia Burgdorferi (Bp). Besmetting vindt in de meeste gevallen plaats door een tekenbeet. Het aantal besmettingen met de Borrelia burgdorferi neemt sterk toe en de ziekte van Lyme kan leiden tot ernstige ziekteverschijnselen. Het bestrijden van de Borrelia bacterie is lastig en lang niet altijd succesvol. De term tekenbeetziekte wordt niet meer gehanteerd, omdat teken niet de enige verspreider blijken te zijn.

Er zijn veel verschillende soorten Borrelia bacteriёn en vaak wordt in de literatuur geen onderscheid gemaakt. Ik zal de afkorting Bb gebruiken en die staat dus voor alle Borrelia soorten die de symptomen van Lymeziekte veroorzaken.

De ziekte van Lyme is vernoemd naar het stadje Lyme in Connecticut in de VS, waar in 1975 een grote uitbraak van de ziekte was. Deze ziekte komt de laatste jaren steeds in grotere getale voor in ons land. In de jaren ’90 werd deze ziekte nog vaak niet herkend. De laatste jaren is bij het grootste deel van de mensen wel bekend dat je lymeziekte kan krijgen als je door een teek gebeten bent. Via de media vindt voorlichting plaats dat je je moet beschermen tegen teken en dat je je moet controleren als je het bos bent in geweest.

Als je door een teek gebeten bent moet je de teek zo snel mogelijk en heel zorgvuldig verwijderen. Er zijn speciale tekentangen verkrijgbaar waarmee je de teek kan pakken, draaien en voorzichtig verwijderen zodat je hem er in zijn geheel uitkrijgt. Je mag beslist geen alcohol, agressieve stoffen of een brandende sigaret gebruiken. Hoe sneller de teek wordt verwijderd, hoe kleiner de kans op besmetting. De besmetting gaat via het speeksel van de teek en de teek heeft ca. 36 uur nodig om zich te voeden. Als de teek binnen 24 uur wordt verwijderd is de kans op besmetting klein. Maar het geeft nooit zekerheid.

De besmettingskans na een tekenbeet is afhankelijk van het stadium waarin de teek zich bevindt, te weten larven, nimfen en volwassen teken. De kans om besmet te worden is het grootst bij een nimf. Deze zijn zeer klein en een beetje doorschijnend. Ze worden daarom niet snel opgemerkt. Omdat zij zich voor de tweede keer voeden, is de kans dat ze besmet zijn met de Borrelia bacterie groter dan bij de larve. De larve is, doordat hij kleiner is, ook niet goed in staat om de huid te doorboren bij de beet. De volwassen teken zijn groter en donker en worden daarom sneller ontdekt op de huid. Het zijn alleen vrouwtjessteken, want mannetjes zuigen geen bloed.

Er wordt veel gewaarschuwd voor verblijf in de bossen, maar de (besmette) teken komen ook voor in parken en tuinen. Controle op teken na bezoek van risicoplaatsen is dus van groot belang om besmetting te voorkomen en indien nodig snel een behandeling te starten.

De Borrelia burgdorferi is een spirocheet. Een spirocheet is een soort slangvormige bacterie, die een spiraalvorm aanneemt.

Kenmerken van de Borrelia burgdorferi

Snelle verplaatsing

Het is een zeer beweeglijke bacterie die zich zeer snel kan verplaatsen in bloed en weefsels door middel van flagella, welke werken als propellor. De infectie verloopt daardoor snel. Veel sneller dan men lang heeft aangenomen. Binnen 24 uur tot 48 uur heeft de bacterie zich via de bloedbaan al verspreid door het lichaam en weefsels.

Het genoom

De Bb heeft veel meer genetisch materiaal dan andere bacteriёn, wat zorgt voor een zeer groot aanpassings vermogen. In de celwand heeft de Bb 21 plasmiden met een eigen DNA. Dit is veel meer dan bij elke andere bacterie. Daarmee is hij in staat zijn oppervlakte-eiwitten voortdurend te veranderen, zodat de antilichamen die gemaakt worden niet meer werken en de nieuwe antigenen niet herkend worden. Het genetisch materiaal ligt op 133 genen en bevindt zich, heel anders dan bij andere bacteriёn, aan de binnenzijde van de binnenste membraam als een soort net. Ter vergelijking: de treponema Pallidum , de meest verwante spirocheet, heeft maar 22 genen. Het grote aantal genen zorgt ervoor dat de bacterie zich gemakkelijk kan aanpassen aan veranderde omgevingsfactoren, zoals temperatuur, zuurgraad en verschillende omstandigheden in de gastheer.

Celwand en slijmlaag

De Borrelia heeft een celwand bestaande uit drie lagen, welke de spiraalvorm helpen vormen. Daarnaast wordt de Bb, in tegenstelling tot de andere spirocheten, ook nog omringd door een extra laag, een heldere laag van glycoproteïnes. Die extra laag wordt ook wel de slijmlaag of S-laag genoemd. Deze slijmlaag lijkt een soort harnas en zorgt ervoor dat de spirocheet niet door antilichamen of macrofagen wordt herkend. Deze slijmlaag wordt alleen gezien in weefselbiopten, niet in kweken.

Verborgen antigenen

De flagella van de Borrrelia Burgdorferi zijn bijzonder. De spirocheet heeft aan beide einden een flagella welke helemaal omgeven wordt door zichzelf, zodat hij moeilijk herkenbaar wordt voor het immuunsysteem. De meeste bacteriёle flagella bevatten namelijk veel antigenen.

Polymorfisme

De Bb past zich aan de omgeving aan , bijvoorbeeld in aanwezigheid van antibioticum, door verschillende vormen aan te nemen. Ze kunnen hun buitenste celwand afwerpen en zich oprollen tot een kogelvorm. Een andere mogelijkheid is dat ze zich snel (binnen een minuut) inkapselen en cystes vormen. De antigenen op hun celwand ontbreken dan, wardoor ze niet meer door het immuunsysteem worden herkend.

Vermomming

Bb kunen cellen binnendringen door zich met speciale receptoren te hechten aan cellen van de gastheer. Vervolgens boren ze met behulp van enzymen een gat in de celwand, doden de kern en gebruiken het resterende omhulsel dan als vermomming. Dat kunnen alle cellen zijn, zowel lichaamscellen als cellen van het immuunsysteem, dus B-lymfocyten.

Blebs

De Bb kopieert onderdelen van zijn eigen genen, plaatst deze onderdelen op een stukje celwand, en splitst dan dat deel van de celwand af in de omgeving. Deze stukjes van de spirocheet-celwand met daarin besloten DNA noemt men blebs. (blaasjes).

Waarom de Bb dat doet is niet bekend. In sommige studies wordt gesuggereerd dat de functie van de blebs is om de IgM antilichamen te binden, en daarmee zich tegen het immmuunsysteem te beschermen.
De blebs bedekken de spirocheet , maar komen ook vrij voor in de cerebrospinale vloeistof, het serum en de urine. Bovendien vertonen de blebs mitogene activiteit, dat wil zeggen dat ze zich uit het incomplete DNA materiaal kunnen reproduceren. Dit activeert het immuunsysteem op een niet adequate manier, wat kan leiden tot autoimmuunactiviteit. Dit wordt veel bij lyme patiënten gezien. Dat kan ook de reden zijn waarom regelmatig in eerste instantie andere diagnoses, zoals Ms of ALS worden gesteld. De blebs worden ook wel granula of sporen genoemd. In de cyste –of sporevorm kunnen ze zich slapend houden tot de omstandigheden weer gunstig zijn. Zo kunnen ze minstens tien maanden overleven.

Misleiding

Ze kunnen het immuunsysteem ook misleiden door moleculaire mimicry. Dat houdt in dat de Bb de moleculen op zijn oppervlak zo verandert, dat deze lijken op die van de gastheer. Zo worden ze niet aangevallen door het immuunsysteem. En als ze toch als antigeen worden herkend, dan kan de immuunreactie zich ook keren tegen de lichaamseigen celle die erop lijken.

Manipuleren gastheer

Ze manipuleren en beïnvloeden zelfs de gastheer door het uitscheiden van peptiden en stofwisselingsafvalstoffen waardoor ze een gunstig milieu voor zichzelf creёren.

Infiltratie

Ze kunnen zich snel verplaatsen en dringen gemakkelijk door in alle soorten weefsels (ogen, lever, milt, gewrichten,etc) Ze kunnen ook de “bloed-hersenbarriere passeren, iets wat leucocyten helemaal niet kunnen De infectie verloopt hierdoor zeer snel. Binnen enkele weken na de tekenbeet bevinden de Bb zich al in het centrale zenuwweefsel.

Voorkeur voor leefomgeving

Bb hebben weinig zuurstof nodig. Ze kunnen zo makkelijk overleven in kraakbeen, littekenweefsel, zenuwweefsel, endotheel van de bloedvaten en andere slecht doorbloede, zuurstofarme weefsels.

Ze kunnen zich in de cel verstoppen, maar leven vooral in de extracellulaire ruimten in kraakbeen, gewrichtssmeer, oogvocht, myelineschede en littekenweefsel. Daarom zijn ze vaak niet in het bloedserum traceerbaar. Wat belangrijk is om te weten is dat ze geen warmte verdragen boven de 42 graden Celsius. Dus een sauna is een goede heelmeester. Vaak worden deze mensen na een sauna niet lekker, dat komt door de vele afvalstoffen die dan vrijkomen. Daarom is het goed om zoveel mogelijk te ontgiften zodat de lever en nieren dit aankunnen. Verder preferen ze een lage PH waarde ( zuurgraad). Voeding die het lichaam verzuren zoals melkprodukten en koffie worden ten zeerste afgeraden.

De Bb komt uit zijn schuilplaats als de omstandigheden weer gunstiger zijn, en kan hij zich weer veranderen weer veranderen in de spirocheetvorm, zodat hij zich weer kan reproduceren. De ziekte kan dus symptoomvrije periodes hebben opgevolgd door een opleving van de ziekte. Dit is kenmerkend voor een spirocheteninfectie.

Herxheimer reactie

Het afsterven van de bacteriёn, zoals het geval is bij antibioticagebruik, kan door de toxines die daarbij vrijkomen leiden tot ernstige klachten. Deze toename van klachten staat bekend als de Jarisch-Herxheimer reactie. Het wordt veroorzaakt doordat er meer toxines tegelijk vrijkomen dan het lichaam kan uitscheiden. Bij het inzetten van antibioticum moet daar rekening mee worden gehouden. Vaak wordt de medicatie geleidelijk opgevoerd. Deze reactie kan ook voorkomen bij andere middelen zoals kruiden.

In de mens heeft hij voorkeur voor collageenweefsels zoals gewrichten, huid, oogbolvocht, meningen, hartweefsel en myelineschede van de zenuwen. Hij herkent de cellen in de gastheer en kan zich aan verschillende weefsels hechten, waardoor hij zich snel kan verplaatsen.

Bron: casestudy van P. Datema D.M. en het boek “De ziekte van lyme” van de schrijver Wolf-Dieter Storl